Xóa dữ liệu vĩnh viễn trên điện thoại và máy tính đúng cách

Xóa dữ liệu vĩnh viễn: Vì sao xóa file thông thường chưa đủ?

Nhiều người nghĩ xóa file rồi dọn thùng rác là dữ liệu đã biến mất. Thực tế không phải vậy: xóa file thông thường chỉ xóa con trỏ trong hệ thống tập tin, dữ liệu thật vẫn nằm trên ổ đĩa và có thể khôi phục bằng phần mềm như Recuva hay PhotoRef. Nếu bạn sắp bán, tặng hay thanh lý thiết bị cũ, việc xóa dữ liệu vĩnh viễn là bắt buộc để bảo vệ thông tin cá nhân. Bài viết này sẽ hướng dẫn cách xóa sạch dữ liệu trên Windows, macOS, iPhone và Android.

Vì sao dữ liệu đã xóa vẫn có thể khôi phục?

Khi bạn xóa một file, hệ điều hành chỉ đánh dấu vùng lưu trữ đó là có thể ghi đè, còn nội dung thực tế vẫn nguyên vẹn cho đến khi dữ liệu mới được ghi lên. Trên ổ cứng HDD, các công cụ khôi phục dễ dàng tìm lại dữ liệu này. Trên ổ SSD, lệnh TRIM giúp xóa các khối dữ liệu đã đánh dấu nhanh hơn, khiến việc khôi phục khó hơn, nhưng vẫn chưa đảm bảo tuyệt đối. Cách an toàn nhất là mã hóa toàn bộ ổ đĩa và xóa khóa mã hóa, lúc đó dữ liệu trở nên không thể đọc được.

Các chuẩn xóa dữ liệu phổ biến

DoD 5220.22-M: chuẩn quân đội Mỹ, ghi đè dữ liệu ba lần.
Gutmann: ghi đè tới 35 lần, phù hợp ổ đĩa cũ, hiện không còn cần thiết.
NIST SP 800-88 Rev.1: chuẩn hiện đại, với ổ HDD mới chỉ cần ghi đè một lần bằng số 0 là đủ, còn SSD nên dùng ATA Secure Erase hoặc xóa khóa mã hóa.

Thực tế, ghi đè nhiều lần không còn cần thiết cho ổ đĩa hiện đại. Điều quan trọng là chọn đúng phương pháp cho đúng loại ổ và thiết bị.

Cách xóa dữ liệu vĩnh viễn trên Windows

Trước khi bán máy, nếu dùng ổ SSD, hãy bật BitLocker mã hóa ổ đĩa trước, sau đó thực hiện đặt lại máy với tùy chọn Remove everything và chọn Clean data. Khi khóa mã hóa bị xóa, toàn bộ dữ liệu cũ không thể truy cập, tương tự cách xóa bằng mật mã. Với ổ HDD, bạn có thể dùng lệnh cipher /w trong Command Prompt để ghi đè vùng trống, hoặc dùng phần mềm miễn phí mã nguồn mở Eraser để ghi đè các file và thư mục đã chọn theo chuẩn DoD 5220.22-M. Cách triệt để nhất vẫn là khôi phục cài đặt gốc kết hợp làm sạch dữ liệu.

Cách xóa dữ liệu vĩnh viễn trên macOS

Apple khuyến nghị bật FileVault mã hóa toàn bộ ổ đĩa ngay từ đầu. Khi cần xóa, bạn chỉ cần xóa khóa mã hóa, toàn bộ dữ liệu trở nên không thể đọc, không cần ghi đè nhiều lần. Trên Mac chạy chip Apple Silicon hoặc chip T2, dùng tùy chọn Erase All Content and Settings trong System Settings. Với máy cũ, khởi động vào chế độ Recovery, mở Disk Utility xóa ổ đĩa rồi cài lại macOS. Đừng quên đăng xuất iCloud và hủy ủy quyền iTunes trước khi bàn giao máy.

Cách xóa dữ liệu vĩnh viễn trên iPhone

iPhone mã hóa toàn bộ dữ liệu bằng AES-256 ngay từ khi thiết lập. Vì vậy, chỉ cần vào Settings, chọn General, Transfer or Reset iPhone rồi Erase All Content and Settings là dữ liệu trở nên không thể khôi phục, vì khóa mã hóa đã bị xóa. Lưu ý quan trọng: hãy tắt Find My iPhone trước khi xóa, nếu không thiết bị sẽ bị khóa Activation Lock và người nhận máy không sử dụng được.

Cách xóa dữ liệu vĩnh viễn trên Android

Trên điện thoại Android hiện đại, dữ liệu cũng được mã hóa sẵn, nên khôi phục cài đặt gốc là đủ an toàn. Tuy nhiên, với một số máy Android cũ không mã hóa, dữ liệu vẫn có thể phục hồi sau khi reset. Hãy kiểm tra trong Settings, mục Security rằng thiết bị đã được mã hóa, tắt tài khoản Google và Find My Device trước khi reset. Nếu muốn chắc chắn, hãy mã hóa thiết bị trước, sau đó mới khôi phục cài đặt gốc.

Khi nào cần xóa dữ liệu vĩnh viễn?

Bán, tặng hoặc trao đổi điện thoại, máy tính cũ.
Trả máy cho công ty khi nghỉ việc.
Vứt bỏ hoặc tái chế thiết bị hỏng không sửa được.
Thiết bị bị mất hoặc bị đánh cắp, cần xóa dữ liệu từ xa.

Kết luận

Xóa dữ liệu vĩnh viễn không khó, quan trọng là làm đúng cách cho từng loại thiết bị. Nguyên tắc vàng: hãy mã hóa mọi thiết bị ngay từ đầu, sao lưu dữ liệu quan trọng trước khi xóa, và chỉ bàn giao máy sau khi đã thực hiện xong các bước ở trên. Như vậy, thông tin cá nhân của bạn sẽ không bao giờ rơi vào tay người khác.