Apple thay đổi chính sách App Store tại EU: phí 5% và mở cửa app store thay thế
Apple vừa công bố loạt thay đổi lớn đối với App Store tại Liên minh Châu Âu (EU), tuân thủ Luật Thị trường Số (Digital Markets Act – DMA). Theo đó, phí hoa hồng cho các ứng dụng phân phối bên ngoài App Store chính thức giảm xuống còn 5%, thay thế cơ chế tính phí theo lượt cài đặt (Core Technology Fee) gây tranh cãi trước đây.
Bối cảnh: Luật Thị trường Số (DMA) buộc Apple phải mở cửa
Từ tháng 3/2024, Luật Thị trường Số (DMA) của EU chính thức có hiệu lực, quy định các “gatekeeper” (những nền tảng cổng như Apple, Google, Meta) phải cho phép:
- Cài đặt ứng dụng từ nguồn thứ ba (sideloading)
- App store thay thế chạy song song với App Store chính
- Hệ thống thanh toán bên ngoài cho mua hàng trong ứng dụng
- Truy cập ngang bằng vào các tính năng phần cứng/phần mềm của nền tảng
Apple ban đầu tuân thủ bằng cách giới thiệu “Core Technology Fee” (CTF) – phí 0,50 EUR cho mỗi lần cài đặt ứng dụng vượt quá 1 triệu lượt/năm, kèm theo phí hoa hồng 17% (hoặc 10% cho nhà phát triển nhỏ) cho giao dịch qua App Store. Cách tính này bị chỉ trích gay gắt vì thực chất vẫn chặn đứng mô hình kinh doanh của app store thay thế.
Chính sách mới: Phí 5% và bỏ Core Technology Fee
Theo thông báo mới nhất của Apple (ngày 18/8/2026), các thay đổi chính bao gồm:
| Mục | Chính sách cũ (2024) | Chính sách mới (2026) |
|---|---|---|
| Phí hoa hồng app store thay thế | 17% (hoặc 10%) | 5% |
| Core Technology Fee | 0,50 EUR/cài đặt > 1 triệu/năm | Đã hủy bỏ |
| Phí xử lý thanh toán bên ngoài | 3% (trên giá trị giao dịch) | 3% (giữ nguyên) |
| Yêu cầu kiểm duyệt ứng dụng (Notarization) | Bắt buộc cho mọi app | Bắt buộc, nhưng quy trình đơn giản hơn |
Với mức phí 5%, Apple đã giảm mạnh so với 17% ban đầu, tạo động lực thực tế cho các nhà phát triển vận hành app store thay thế như AltStore, Epic Games Store, hay Setapp Mobile.
Tác động đến nhà phát triển và người dùng
Lợi ích cho nhà phát triển
- Tiết kiệm chi phí lớn: Với ứng dụng doanh thu cao, phí 5% thay vì 17-27% (kể cả CTF) giúp tăng biên lợi nhuận đáng kể.
- Tự chủ phân phối: Không còn bị gắn chặt với quy trình duyệt App Store kéo dài, có thể cập nhật ứng dụng nhanh hơn.
- Mô hình kinh doanh mới: Có thể thử nghiệm subscription, freemium, hay one-time purchase linh hoạt hơn.
Lợi ích cho người dùng
- Nhiều lựa chọn hơn: Truy cập được các ứng dụng không xuất hiện trên App Store chính (emulator, app vùng lưu trữ đám mây, công cụ hệ thống…).
- Giá cả cạnh tranh: Cạnh tranh giữa các app store có thể đẩy giá ứng dụng và mua trong app giảm xuống.
- Thanh toán linh hoạt: Sử dụng được nhiều phương thức thanh toán địa phương tại EU.
Thách thức còn tồn tại
Dù đã cải tiến, một số vấn đề vẫn khiến các nhà phát triển lo ngại:
- Quy trình Notarization: Mọi ứng dụng (kể cả trên app store thay thế) vẫn phải qua kiểm tra bảo mật của Apple trước khi cài đặt được trên iPhone. Quy trình này dù đơn giản hơn nhưng vẫn tạo rào cản thời gian.
- Phí thanh toán 3%: Nếu dùng hệ thống thanh toán bên ngoài, Apple vẫn thu 3% giá trị giao dịch – mức phí này cao hơn các cổng thanh toán thông thường (1-2%).
- Chỉ áp dụng tại EU: Nhà phát triển toàn cầu vẫn phải tuân thủ chính sách cũ ở các thị trường khác, tăng chi phí vận hành đa vùng.
- Rủi ro bảo mật: Sideloading mở ra(vector tấn công malware, lừa đảo – Apple nhấn mạnh cảnh báo này trong tài liệu hướng dẫn.
Phản ứng từ cộng đồng và quan chức EU
Ủy ban Châu Âu đã chào đón thay đổi này như “một bước tiến đúng hướng” nhưng khẳng định sẽ tiếp tục giám sát thi hành. Margaret Vestager – Phó Chủ tịch EC phụ trách Chính sách Cạnh tranh – tuyên bố: “Chúng tôi sẽ kiểm tra xem các thay đổi này có thực sự cho phép cạnh tranh công bằng hay không.”
Epic Games – một trong những đối thủ lớn nhất của Apple trong vụ kiện App Store – cho biết “đây là thắng lợi nhưng chưa đủ”. Tim Sweeney (CEO Epic) viết trên X: “5% vẫn là thuế Apple. Chúng tôi muốn 0% cho app store thay thế.”
Trong khi đó, các tổ chức đại diện nhà phát triển nhỏ như App Association đánh giá cao việc hủy CTF, gọi đây là “bước ngoặt giúp startup EU cạnh tranh công bằng”.
So sánh với Google Play tại EU
Google cũng phải tuân thủ DMA đối với Google Play. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Google khác biệt:
- Google cho phép app store thay thế từ trước (như Samsung Galaxy Store, Amazon Appstore) nhưng không hạn chế sideloading trên Android.
- Phí hoa hồng Google cho app store thay thế: 4% (thấp hơn Apple 1%).
- Google không áp dụng cơ chế tương đương CTF.
Điều này khiến một số quan sát viên cho rằng Apple vẫn đang “tuân thủ tối thiểu” để bảo vệ mô hình doanh thu dịch vụ (Services) chiếm ~25% tổng doanh thu.
Triển vọng: Cửa ngõ cho app store thay thế thực sự?
Với phí 5% và không CTF, điều kiện kinh doanh cho app store thay thế tại EU đã cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, thành công còn phụ thuộc vào:
- Tỷ lệ người dùng cài đặt app store thứ 3: Hiện tại < 5% người dùng iOS tại EU thử cài đặt ứng dụng bên ngoài App Store.
- Hỗ trợ thanh toán địa phương: App store thay thế cần tích hợp được ví điện tử, thẻ ghi nợ địa phương tại 27 quốc gia EU.
- Khả năng khám phá (discoverability): Không có thuật toán recommendation của Apple, app store nhỏ cần đầu tư marketing mạnh.
Apple cam kết sẽ tiếp tục “lắng nghe phản hồi” và điều chỉnh chính sách. Cuộc thi đấu giữa App Store và các đối thủ mới tại EU mới chỉ bắt đầu, và người dùng châu Âu sẽ là người được hưởng lợi trực tiếp từ sự cạnh tranh này.
Nguồn: TechCrunch, Apple Developer, European Commission
