AI trong xây dựng đang chuyển đổi ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD, từ quản lý dự án đến giám sát an toàn lao động. Thị trường AI xây dựng dự kiến tăng từ 1.625 triệu USD năm 2025 lên gần 25.000 triệu USD vào năm 2035 với tốc độ CAGR 31,27%, theo nghiên cứu của Precedence Research.
Ngành xây dựng nổi tiếng với tình trạng chậm tiến độ, vượt ngân sách và tai nạn lao động. Trí tuệ nhân tạo xuất hiện như giải pháp giúp dự đoán rủi ro sớm, tối ưu lịch thi công và giám sát công trường 24/7 bằng thị giác máy tính.
AI đang được ứng dụng ở đâu trong xây dựng?
1. Quản lý tiến độ và phát hiện sai lệch
Buildots sử dụng camera 360 độ đặt tại công trường kết hợp thị giác máy tính để đối chiếu ảnh thực tế với mô hình BIM. Công ty tuyên bố giúp giảm tới 50% thời gian chậm trễ, tương đương 2-3 tháng tiết kiệm cho mỗi dự án trung bình. Hệ thống tự động phát hiện sai lệch giữa thiết kế và thi công, cảnh báo sớm các rủi ro về tiến độ.
Alice Technologies dùng generative AI để tạo và mô phỏng các phương án lịch thi công. Công cụ đã được triển khai trên các dự án tổng giá trị hơn 297 tỷ USD, với kết quả trung bình giảm 17% thời gian dự án, tiết kiệm 14% chi phí nhân công và 12% chi phí thiết bị.
2. Giám sát an toàn lao động
An toàn là lĩnh vực AI mang lại giá trị rõ rệt nhất. OpenSpace, nền tảng ghi hình 360 độ với AI, đã quét hơn 77 tỷ feet vuông tại 132 quốc gia. Khách hàng của họ ghi nhận tăng 8 lần số quan sát an toàn, giảm 20% trễ lịch trình và nhanh hơn 95% trong việc ghi chép hiện trường.
DroneDeploy kết hợp drone lập bản đồ với AI an toàn để phát hiện tự động các mối nguy như tấm ván chân tường (toe board) thiếu, vật cản gây trượt ngã. Nền tảng này phục vụ hơn 3 triệu công trường tại 180 quốc gia và đang được Procore mua lại.
3. Kiểm soát chất lượng
Doxel dùng AI và robot quét để theo dõi tiến độ so với kế hoạch, chứng minh khối lượng hoàn thành thực tế. Một số dự án phát hiện chủ thầu báo cáo 100% hoàn thành nhưng thực tế chỉ đạt 80%, nhờ số liệu 360 độ chính xác từ quét công trường.
Smartvid.io tự động hóa giám sát an toàn và kiểm soát chất lượng từ video công trường, trong khi Bentley Systems cung cấp nền tảng iTwin để số hóa toàn bộ vòng đời dự án.
Xu hướng robot hóa trong xây dựng
Fastbrick Robotics (FBR) đã tạo ra Hadrian X, robot xây gạch tự động hoàn toàn đầu tiên trên thế giới, có thể xây tường với tốc độ ấn tượng. Built Robotics cung cấp bộ kit Exosystem biến máy xúc, máy ủi truyền thống thành thiết bị tự hành dùng GPS, camera và AI.
Vai trò của BIM trong ứng dụng AI
Building Information Modeling (BIM) là nền tảng dữ liệu cho mọi ứng dụng AI trong xây dựng. Khi mô hình BIM được số hóa đầy đủ, AI có thể phân tích xung đột giữa các hệ thống MEP (cơ điện), dự tính thời gian thi công từng phần và tối ưu vật tư. Autodesk Construction Cloud kết hợp BIM 360 với AI Construction IQ để dự đoán rủi ro từ giai đoạn thiết kế, giúp nhóm dự án sửa lỗi trước khi thi công thực tế.
Tình hình tại Việt Nam
Tháng 4, Autodesk ký thỏa thuận với VC Group thúc đẩy áp dụng BIM tại Việt Nam theo lộ trình Chính phủ ban hành. Đây là tín hiệu cho thấy ngành xây dựng trong nước đang dần tiếp nhận công nghệ số, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp nội địa ứng dụng AI để nâng cao năng suất.
Thách thức khi áp dụng AI
- Chi phí đầu tư cao: Camera 360 độ, drone, phần mềm BIM tốn kém, khó khăn với doanh nghiệp nhỏ
- Thiếu dữ liệu chuẩn hóa: Mỗi công trường khác nhau, dữ liệu thi công chưa được số hóa đồng bộ
- Thiếu nhân lực: Kỹ sư vừa hiểu xây dựng vừa biết AI còn khan hiếm
- Chống đối thay đổi: Thói quen làm việc truyền thống khó thay đổi trong ngắn hạn
Tương lai của AI trong xây dựng
Các chuyên gia dự báo AI sẽ trở thành công cụ chuẩn trong mọi dự án xây dựng lớn trong 5-10 năm tới. Từ lập kế hoạch, thiết kế, thi công đến vận hành bảo trì, toàn bộ vòng đời công trình sẽ được số hóa và tối ưu bằng AI. Doanh nghiệp nào áp dụng sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt về chi phí, tiến độ và an toàn.
Tham khảo thêm:
