NVIDIA đang dẫn đầu cuộc đua chip AI toàn cầu với dòng GPU Blackwell thế hệ mới và hệ sinh thái CUDA gần như không thể thay thế. Từ trung tâm dữ liệu đến trí tuệ nhân tạo tạo sinh, gần như mọi mô hình AI lớn nhất thế giới đều được huấn luyện trên phần cứng của NVIDIA.
Vì sao NVIDIA thống trị thị trường chip AI?
Doanh thu của NVIDIA tăng vọt nhờ làn sóng AI tạo sinh bùng nổ. Trong quý 2 năm tài chính 2026, NVIDIA ghi nhận doanh thu 46,7 tỷ USD, tăng 56% so với cùng kỳ năm trước, trong đó mảng trung tâm dữ liệu đóng góp tới 41,1 tỷ USD. Biên lợi nhuận gộp đạt 72,4% và lợi nhuận ròng lên tới 26,4 tỷ USD – con số khiến nhiều tập đoàn công nghệ lớn phải ghen tị. Công ty này cũng là hãng đầu tiên trên thế giới cán mốc vốn hóa 5.000 tỷ USD vào cuối năm 2024.
Ba yếu tố tạo nên lợi thế khó bị xói mòn của NVIDIA:
- Kiến trúc phần cứng vượt trội: GPU Blackwell sở hữu 208 tỷ bóng bán dẫn, sản xuất trên tiến trình TSMC 4NP, với khả năng kết nối 10 TB/s giữa hai die và NVLink thế hệ 5 kết nối tới 576 GPU trong một domain.
- Hệ sinh thái CUDA: hàng triệu lập trình viên đã quen thuộc với CUDA, cuDNN, TensorRT và các thư viện đi kèm. Chi phí chuyển đổi sang kiến trúc khác là rất lớn, tạo ra rào cản gia nhập cực cao cho đối thủ.
- Lộ trình phát triển nhanh: từ A100, H100, H200 đến B200 và sắp tới là kiến trúc Vera Rubin, NVIDIA ra mắt thế hệ mới trung bình mỗi năm với hiệu năng tăng gấp nhiều lần.
Đối thủ của NVIDIA: AMD, Intel, Google và cạnh tranh ngày càng khốc liệt
Dù dẫn đầu, NVIDIA không đứng một mình. AMD công bố dòng Instinct MI325X và kế hoạch MI350/MI355X nhắm thẳng vào phân khúc trung tâm dữ liệu AI. Intel từng kỳ vọng vào Falcon Shores nhưng đã rút lại và chuyển trọng tâm sang dòng Gaudi, với chiến lược giá rẻ hơn H100. Google phát triển TPU cho nhu cầu nội bộ và dịch vụ Vertex AI, trong khi Qualcomm cũng nhập cuộc đua chip AI.
Tuy nhiên, khoảng cách vẫn còn rất lớn. Các nhà phân tích nhận định đối thủ dù có phần cứng tốt vẫn thiếu hệ sinh thái phần mềm tương đương CUDA. Đó là lý do nhiều tập đoàn lớn dù muốn đa dạng hóa nguồn cung vẫn phải quay lại đặt hàng NVIDIA cho các mô hình AI quan trọng nhất.
Cuộc chiến còn lan sang thị trường Trung Quốc với nhiều diễn biến chính trị. Mỹ siết chặt xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc, cho phép bán H200 có điều kiện vào cuối 2025, trong khi chính Jensen Huang – CEO NVIDIA – từng nhận định Trung Quốc sẽ thắng trong cuộc đua AI nếu bị cắt nguồn cung. Các công ty Trung Quốc như Huawei với chip Ascend đang nỗ lực thay thế NVIDIA trong nước.
NVIDIA tại Việt Nam và cơ hội cho thị trường mới nổi
Việt Nam là một trong những điểm đến quan trọng của NVIDIA tại Đông Nam Á. Tháng 12/2024, NVIDIA ký thỏa thuận với Chính phủ Việt Nam để xây dựng trung tâm nghiên cứu AI và trung tâm dữ liệu tại Hà Nội, đồng thời tăng vốn cho pháp nhân tại Việt Nam lên 11 lần như một phần của chiến lược mở rộng. Đây là động lực lớn cho ngành công nghiệp bán dẫn và AI đang hình thành tại Việt Nam, nơi Chính phủ đặt mục tiêu AI đóng góp 120-130 tỷ USD cho nền kinh tế vào năm 2040.
Bối cảnh này cũng giải thích vì sao các doanh nghiệp Việt đang chạy đua xây dựng hạ tầng AI, từ dịch vụ đám mây GPU đến các trung tâm dữ liệu phục vụ huấn luyện mô hình. Đông Nam Á đang dần trở thành trung tâm bán dẫn thứ hai của thế giới, và NVIDIA là nhân tố trung tâm trong câu chuyện này.
Kết luận
NVIDIA không chỉ bán chip, mà còn bán toàn bộ nền tảng phần cứng lẫn phần mềm cho kỷ nguyên AI. Dù AMD, Intel, Google hay các startup Trung Quốc có nỗ lực đến đâu, việc thu hẹp khoảng cách với NVIDIA trong ngắn hạn là gần như bất khả thi. Với các nhà đầu tư và doanh nghiệp công nghệ, hiểu rõ vị thế của NVIDIA trong cuộc đua chip AI là chìa khóa để định vị chiến lược trong những năm tới.
